De moestuin en André

EEN WOORD VOOR ANDRÉ VAN BOGAERT

8 februari 2021 is André van Bogaert overleden. Hij was geruime tijd ziek, maar zo vaak als hij kon was hij op zijn stukje land dicht bij het verenigingsgebouw te vinden. In de zomer steevast met korte broek en stevige schoenen aan.

André kwam na mij tuinieren. Ik ben er nu iets meer 3 jaar en ik denk dat hij in het voorjaar van 2018 gestart is. Misschien zelfs iets later, want nu ik terugdenk en het perceel voor me zie, weet ik weer dat er een kast stond waar lang oude tomatenplanten in te zien waren en dat stuk land toch een tijd braak heeft gelegen, voordat de oude bewoner de knoop doorhakte en zijn land op schoonde en definitief vertrok.

Ik heb André zien starten. Het hele ontwikkelingsproces op de voet kunnen volgen want mijn stukje grond ligt een paar meter van het zijne verwijderd en het paadje richting uitgang ligt parallel aan het zijne. Dus af en toe maakten we een praatje.

Hij pakte het aan, dat land. Het was nodig maar hij deed er een schepje bovenop. Diep werd gegraven en omgespit. Steevast in de korte broek en blote benen aan het werk.

Omdat ik zelf veel werk aan onkruid en grassen had, gingen onze gesprekken vaak over onkruid verwijderen. Hij was vastbesloten dit rigoureus aan te pakken, want het was een doorn in het oog voor hem. André zette door. Ik hoorde dat hij eerder een volkstuin had gehad.

Je zag dat dan ook. Wat André aanpakte, zaaide en plantte, lukte. Zijn kolen groeiden, zijn bonen droegen veel vrucht, de prei pronkte en zijn zonnebloemen staken ver boven de anderen uit! Zijn land kreeg alle zorg en liefde van hem. Het lag er, het stond er en het straalde compleet van geluk.

En André ging zijn gang. Rustig, onopvallend en ingetogen. Je zag hem bezig, trouw en met veel zorg.

De tijd verstreek en ik merkte dat hij moeilijk sprak. Dat werd niet beter maar hij ging achteruit. Toch was hij er ook op verenigingsbijeenkomsten zoals de nieuwjaarsborrel of de ledenvergadering in het voorjaar toen we dit nog onbezorgd konden bezoeken. Hij was erbij en ging tussen de mannen zitten.

Ik hoorde later van een lid dat hij ziek was, ALS en zijn tongspieren hadden het meest te lijden. Het verklaarde veel, want ik zag dat Harrie Jamin en Marjoke Arkenbout van het bestuur zich vaak om hem bekommerden, André was meestal alleen aan het werk in zijn tuin. Die tuin was en werd zijn houvast.

Een stukje land van iemand vertelt een verhaal. Als je een beetje van ecologische processen weet, kijk je met dat oog. Als je mensen observeert tijdens hun bezoeken en werkzaamheden aan hun moestuin ontstaat een nieuwe geschiedenis of hoofdstuk. De een is uiterst nauwkeurig en vaak te zien; de ander pakt het anders aan en laat de natuur meer zijn werk gaan.

André werd zieker; zijn land vertelde het. Er verscheen onkruid en dat werd hoger. De bonen bleven lang staan en droogden uit. Soms zag ik hem, maar zijn gezicht was veranderd. Oogcontact lukte niet meer.

Af en toe bleek dat er toch iets was geoogst. Het lag niet helemaal stil…zijn kinderen waren geweest.

Liefde voor je land is liefde voor de natuur en de momenten waarop je rustig werd en gelukkiger.

Liefde voor het buiten bezig zijn, zorg dragen voor de gewassen die je gezaaid en geplant hebt. Het is bijna zo alsof je weer kind bent en alleen hoeft te spelen. Het sterkt je lichamelijk en geestelijk; streelt je ziel en tevens word je ook op scherp gezet, want er is beleid nodig.

André heeft een grote liefde voor zijn land gehad. Harrie en Marjoke hebben hem kort voor zijn overlijden bezocht. Dat heeft hem goed gedaan.

Zijn tuin was een krachtbron voor hem. Het bewijs ligt in de doos met zaaigoed die hij aan Marjoke en Harrie heeft meegegeven. Wij mogen zijn nakomelingen uitzaaien.

De bonenzaden die ik heb meegenomen, krijgen een warme plaats in mijn tuin. Ik hoop dat ik erin slaag om ze zo goed te krijgen als André dat deed.

Dag André…. Ik heb je met respect gevolgd. Als ik langs je tuin loop, ben je in mijn gedachten.

Ine van Duurling-Ubachs

<span>%d</span> bloggers liken dit:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close